تغییر تاکتیک ایران در هرمز؛ حملات، کشتیرانی را زیر فشار گذاشته است
دو مقام ارشد ایرانی در ۱۴ اکتبر ۲۰۲۶ به رویترز گفتند ایران در حال تغییر رویکرد خود در قبال کشتیرانی در تنگه هرمز و اطراف آن است. آن‌ها گفتند یکی از اهداف، ناکام گذاشتن تلاش‌ها برای کاهش قیمت نفت پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا است.
روایت آن‌ها در کنار هشدارهای دریایی مطرح شده که اصابت پرتابه، حملات پهپادی و تهدید خدمه کشتی‌های تجاری را ثبت کرده‌اند. توضیح این مقام‌ها درباره هدف سیاسی تهران، ادعایی منتسب به خود آن‌ها است؛ این حوادث شواهدی جداگانه از خطر پیش روی شناورهایی ارائه می‌کند که از این مسیر استفاده می‌کنند.
گسترش محدوده فشار
مقام‌ها به رویترز گفتند تغییرات به نوع و آهنگ حملات مربوط می‌شود و عملیات به فراتر از تنگه گسترش می‌یابد. یک مقام نظامی آمریکا نیز جداگانه از استفاده ایران از دیده‌بان‌های سوار بر قایق‌های کوچک پس از آسیب دیدن توان راداری خبر داد. این روایت‌های عملیاتی از سوی مقام‌هایی مطرح شد که نامشان فاش نشده است.
سوابق عمومی دریایی تصویر ملموس‌تری از آنچه خدمه با آن روبه‌رو شده‌اند ارائه می‌کند. اطلاعیه ۸ اکتبر مرکز مشترک اطلاعات دریایی، حملاتی به نفتکش‌ها و کشتی‌های حامل گاز طبیعی مایع را ثبت کرده بود؛ همچنین یک شناور از طریق رادیو تهدید شده و دستور گرفته بود بازگردد.
این اطلاعیه میان حملات، فعالیت‌های مشکوک و اخلال تمایز می‌گذاشت. نباید این دسته‌ها را در یک شمارش واحد از کشتی‌های هدف‌اصابت قرارگرفته ادغام کرد، به‌ویژه وقتی حادثه‌ای چند روز پس از وقوع گزارش می‌شود.
هشدارها چه چیزی را ثابت می‌کنند؟
یکی از حملات ثبت‌شده، حمله ۵ اکتبر به نفتکش «آن پیس» بود. اطلاعیه با استناد به وزارت امور خارجه هند گفت پس از اصابت یک پرتابه ناشناس به شناور، ۱۲ خدمه زخمی و تخلیه شدند.
در موارد دیگری، از ادامه سفر شناورها پس از حمله و آسیب ندیدن خدمه سخن رفته بود. ایران اینترنشنال در بررسی ۱۳ اکتبر خود از هشدارهای بعدی سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا، یوکی‌ام‌تی‌او، شمار کشتی‌های تجاری مورد حمله در یک هفته را ۱۲ فروند اعلام کرد که شش مورد آن در ۱۱ اکتبر رخ داده بود. برخی حملات تنها پس از انتشار هشدارهای بعدی علنی شدند.
ناشناس بودن یک پرتابه، مسئولیت هر حادثه را مشخص نمی‌کند. با این حال، همان ارزیابی مرکز مشترک اطلاعات دریایی، مزاحمت‌های سپاه پاسداران را ثبت کرده و سطح تهدید برای هرمز را همچنان شدید دانسته بود.
گذرگاهی کوچک با پیامدهای جهانی
تنگه هرمز میان ایران و عمان قرار دارد و خلیج فارس را به دریای عمان متصل می‌کند. اداره اطلاعات انرژی آمریکا محاسبه کرده است که در سال ۲۰۲۴ روزانه حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت از این تنگه عبور می‌کرد؛ معادل تقریباً ۲۰ درصد مصرف جهانی مایعات نفتی.
در همان سال، حدود ۲۰ درصد تجارت جهانی گاز طبیعی مایع نیز، عمدتاً از قطر، از این مسیر عبور می‌کرد. این ارقام مبنایی تاریخی هستند و میزان تردد کنونی در زمان جنگ را نشان نمی‌دهند.
رویترز گزارش داد قیمت پایانی نفت برنت در ۱۴ اکتبر به ۱۰۶٫۰۶ دلار در هر بشکه رسید. این قیمت بازتاب چندین عامل مرتبط با عرضه است و نمی‌توان آن را صرفاً به یک راهبرد سیاسی ایران نسبت داد.
محاصره و ادعاهای متعارض
اطلاعیه مرکز مشترک اطلاعات دریایی همچنین ادامه اجرای محاصره بنادر ایران از سوی آمریکا را تأیید کرد. محدودیت دسترسی به این بنادر با بسته شدن کامل مسیر عبور بین‌المللی از هرمز متفاوت است.
سنتکام در بیانیه‌ای در ماه اکتبر که خبرگزاری آناتولی آن را گزارش کرد، ادعای ایران درباره کنترل تنگه را رد کرد. ادعاهای متعارض درباره کنترل، خطر عملی را از میان نبرده است: شرکت‌های تجاری همچنان با حمله، فشار برای تغییر مسیر و اخلال در ناوبری مواجه‌اند. برای بازارهای انرژی، معیار تعیین‌کننده این است که آیا کشتی‌ها و محموله‌ها می‌توانند ایمن و به‌طور مستمر جابه‌جا شوند یا نه.
