محدودیت حجاب در مدارس جمهوری آذربایجان؛ اعتراض‌ها و اختلاف با ترکیه
اجرای مقررات پوشش مدارس در جمهوری آذربایجان به جلوگیری از ورود دختران و معلمان محجبه به کلاس‌ها انجامیده و با تحریم کلاس‌ها، گزارش بازداشت ده‌ها نفر و اختلاف سیاسی با ترکیه، متحد نزدیک این کشور، همراه شده است.
محدودیت استفاده از حجاب در مدارس دولتی جمهوری آذربایجان، سیاست آموزش سکولار این کشور را در برابر خانواده‌هایی قرار داده که خواستار ورود دخترانشان به کلاس درس هستند. دولت می‌گوید پوشش یکسان از برابری محافظت می‌کند، اما والدین و معلمان آسیب‌دیده می‌گویند اجرای مقررات آنان را وادار به انتخاب میان پوشش مذهبی و تحصیل یا اشتغال کرده است.
این اختلاف از مرزهای کشور نیز فراتر رفته است. انتقاد چهره‌های سیاسی ترکیه باعث شد حزب حاکم آذربایجان نوین، معروف به YAP، آنان را به دخالت در امور داخلی جمهوری آذربایجان متهم کند.
مقرراتی که نامی از حجاب نمی‌برند
هیات وزیران در ۲۱ سپتامبر مقررات لباس مدارس را اصلاح کرد. بر اساس این تغییرات، استفاده از پوشش اضافی ناسازگار با لباس تعیین‌شده یا ماهیت سکولار آموزش عمومی ممنوع است. در ۶ اکتبر نیز مقررات جداگانه‌ای برای پوشش معلمان تصویب شد.
هیچ‌یک از این دو مصوبه صراحتا به حجاب اشاره نمی‌کند. با این حال، مدارس محدودیت‌ها را در مورد روسری اسلامی اعمال کرده‌اند و از ۱۲ اکتبر گزارش‌های گسترده‌ای از جلوگیری از ورود افراد محجبه منتشر شده است. مقررات دانش‌آموزان همچنین والدین را مسئول اطمینان از رعایت ضوابط می‌داند و رسیدگی به مسائل پوشش را به شوراهای آموزشی مدارس می‌سپارد.
تحریم کلاس‌ها و اعتراض معلمان به منع ورود
والدین در باکو و مناطق دیگر گزارش داده‌اند که از دخترانشان خواسته شده روسری خود را بردارند یا اجازه ورود به مدرسه به آنان داده نشده است. به گزارش رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی، برخی دانش‌آموزان در اعتراض به این وضعیت کلاس‌ها را تحریم کرده‌اند.
گلمیرا اصلانوا، مادری در باکو، به این رسانه گفت که مسئولان مدرسه دخترش از او خواسته‌اند فرزندش را بدون روسری به مدرسه بفرستد. والدین در شهر جلیل‌آباد در جنوب کشور نیز تجربه‌های مشابهی را شرح داده‌اند.
معلمان هم به محروم شدن از حضور در کلاس اعتراض کرده‌اند. رسانه Caucasian Knot در ۱۴ اکتبر گزارش داد که برخی همچنان به محل کار می‌رفتند، اما اجازه تدریس نداشتند. یک فعال به این رسانه گفت از معلمانی که حاضر به برداشتن حجاب نبودند خواسته شده نامه استعفا بنویسند؛ برخی نیز توضیح کتبی درباره دلیل منع ورود خود به کلاس را مطالبه کرده‌اند.
اعلام بازداشت ۳۷ نفر از سوی وزارت کشور
وزارت کشور در ۱۲ اکتبر اعلام کرد ۳۷ نفر در باکو به دلیل اخلال در نظم عمومی در ارتباط با مخالفت با مقررات بازداشت شده‌اند.
عفو بین‌الملل بعدا گزارش داد که اعتراض‌ها شامل تجمع‌های مسالمت‌آمیز و همچنین حوادث خشونت‌آمیز بوده است. این سازمان از مقام‌ها خواست میان رفتار مجرمانه و اعتراض مسالمت‌آمیز تفاوت بگذارند و کسانی را که صرفا به دلیل استفاده از حقوق خود بازداشت شده‌اند آزاد کنند. به گفته این سازمان، تعداد افرادی که همچنان در بازداشت بودند روشن نبود.
واکنش تند باکو به انتقادهای ترکیه
اوکتای سارال، که در آن زمان مشاور رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، بود، در ۱۲ اکتبر از محدودیت‌ها انتقاد کرد و خواستار لغو آنها شد.
به گزارش رویترز، او در شبکه ایکس نوشت: "انتظار داریم جمهوری آذربایجان این اشتباه را در سریع‌ترین زمان ممکن اصلاح کند."
حزب آذربایجان نوین روز بعد پاسخ داد و اظهارات سارال و نمایندگان حزب حاکم ترکیه را غیرمسئولانه خواند. این حزب گفت مقررات آموزشی جمهوری آذربایجان بر سکولاریسم، برابری و حاکمیت قانون استوار است و روابط نزدیک دو کشور به سیاستمداران ترکیه اختیار دخالت در سیاست داخلی باکو را نمی‌دهد.
این حزب همچنین انتقادها از روابط جمهوری آذربایجان با اسرائیل را رد کرد و گفت این روابط بر حقوق بین‌الملل و منافع مشترک تکیه دارد.
در ۳۰ اکتبر، الهام علی‌اف، رئیس‌جمهور جمهوری آذربایجان، در نشست منطقه‌ای آنکارا شرکت نکرد. رسانه‌های آذربایجانی غیبت او را به تعهدات قبلی نسبت دادند، در حالی که آسوشیتدپرس گزارش داد این غیبت به گمانه‌زنی درباره روابط دو متحد دامن زده است.
آموزش سکولار و آزادی مذهب
اکثریت جمعیت جمهوری آذربایجان مسلمان است. قانون اساسی آن هم ساختار سکولار دولت را به رسمیت می‌شناسد و هم از آزادی مذهب حمایت می‌کند. حامیان محدودیت‌ها می‌گویند قواعد یکسان پوشش به حفظ محیطی بی‌طرف در مدارس کمک می‌کند.
دیده‌بان حقوق بشر در بیانیه‌ای در ۲۷ اکتبر این توجیه را به چالش کشید. این سازمان گفت محروم کردن دختران از مدرسه به دلیل استفاده از روسری، به آموزش و آزادی مذهب لطمه می‌زند و خواستار اجازه ورود دانش‌آموزان و معلمان محجبه به مدارس شد.
