معتز عزایزه گفت خانواده‌اش با حماس ارتباطی نداشتند؛ سوابق، محکومیت تروریستی دو خویشاوند را نشان می‌دهد
ادعای معتز عزایزه، عکاس خبری شناخته‌شده اهل غزه، درباره خویشاوندانی که در آغاز جنگ غزه کشته شدند دوباره زیر ذره‌بین قرار گرفته است؛ پژوهشگران دو نفر از کشته‌شدگان را برادرانی شناسایی کرده‌اند که به‌دلیل حمله مرگبار با نارنجک در سال ۱۹۸۶ نزدیک دیوار غربی اورشلیم، دهه‌ها در زندان‌های اسرائیل بودند.
اهمیت این یافته تا حدی به سخنان واقعی عزایزه بازمی‌گردد. او در مصاحبه‌ای با The New Arab در نوامبر ۲۰۲۳، پس از شرح مرگ اعضای خانواده گسترده‌اش، گفت هیچ‌یک از اعضای خانواده‌اش ارتباطی با حماس نداشتند. همچنین گفت خودش نیز با حماس مرتبط نیست.
اگر گفته او درباره حماس را تحت‌اللفظی بخوانیم، ممکن است درست بوده باشد. دو مردی که پژوهش بعدی شناسایی کرد، به‌عنوان اعضای عملیاتی حماس توصیف نشده بودند. اما گفته او بخش مهمی از زمینه را حذف می‌کرد: دو خویشاوندی که در همان واقعه ۱۲ اکتبر ۲۰۲۳ کشته شدند، پیش‌تر به‌دلیل تروریسم زندانی شده بودند.
این افشاگری در مقطعی به‌ویژه حساس برای عزایزه رخ می‌دهد؛ پس از توضیحات اخیر خودش درباره شیوه پنهان‌کردن یا پالایش اطلاعات توسط خبرنگاران غزه.
دو برادر که در خانه خانواده عزایزه کشته شدند
پژوهشی که HonestReporting در ۲۴ سپتامبر با ذکر نقش لزلی کاجوموویتز، مشاور رسانه‌ای، منتشر کرد، دو نفر از کشته‌شدگان را برادران طارق داوود مصطفی الحلیسی و عبدالناصر داوود مصطفی الحلیسی معرفی کرد.
این شناسایی را می‌توان به‌طور مستقل به سوابق فلسطینی مرتبط کرد.
یک پایگاه داده کشته‌شدگان غزه، هر دو مرد را در شمار کسانی ثبت کرده که ۱۲ اکتبر ۲۰۲۳ در خانه‌ای متعلق به خانواده عزایزه در دیرالبلح کشته شدند. سن عبدالناصر الحلیسی ۶۴ سال و طارق الحلیسی ۵۷ سال ذکر شده است.
پیشینه این دو برادر بسیار قدیمی‌تر بود.
سوابق زندانیان در وفا، خبرگزاری رسمی تشکیلات خودگردان فلسطینی، هر دو را از ساکنان اورشلیم شرقی معرفی می‌کند که در اکتبر ۱۹۸۶ بازداشت شدند و حبس ابد داشتند. سابقه‌ای جداگانه در وفا تأیید می‌کند هر دو در ۱۸ اکتبر ۲۰۱۱، در مبادله زندانیان مربوط به گیلعاد شالیت آزاد و به غزه منتقل شدند.
این تاریخ‌ها مهم‌اند، زیرا مستقیما به یکی از مرگبارترین حملات اورشلیم در آن دوره می‌رسند.
حمله نارنجکی سال ۱۹۸۶ نزدیک دیوار غربی
در ۱۵ اکتبر ۱۹۸۶، پس از مراسم سوگند تیپ گیواتی، به‌سوی سربازان اسرائیلی و بستگانشان نزدیک دیوار غربی نارنجک پرتاب شد.
دوو پورات، ۴۶ ساله و پدر یک سرباز، کشته شد. گزارش‌های همان زمان شمار زخمی‌ها را ۶۹ نفر اعلام کردند.
منابع پژوهشی اسرائیلی، ناصر و طارق حلیسی را از اعضای هسته مسئول حمله معرفی می‌کنند. مرکز امور عمومی اورشلیم می‌گوید این دو برادر اهل سلوان در اورشلیم شرقی، اندکی پس از حمله توسط شین‌بت بازداشت شدند. مرکز اطلاعات و تروریسم مئیر عمیت نیز آنها را از مشارکت‌کنندگان در حمله نارنجکی معرفی می‌کند و می‌گوید پیش از آزادی در معامله شالیت به حبس ابد محکوم شده بودند.
وابستگی سازمانی به‌اندازه خود حمله روشن نیست. HonestReporting اشاره می‌کند که جهاد اسلامی فلسطین از جمله گروه‌هایی بود که مسئولیت را پذیرفتند، درحالی‌که یک مکاتبه دیپلماتیک اسرائیل با سازمان ملل گفته بود مظنونان توسط فتح جذب و در اردن آموزش دیده بودند.
آنچه در سوابق موجود زندانیان محل اختلاف نیست این است که هر دو برادر، پس از بازداشت بلافاصله بعد از حمله اکتبر ۱۹۸۶، حبس ابد می‌گذراندند و هر دو در شمار آزادشدگان سال ۲۰۱۱ بودند.
تمایزی که عزایزه بیان نکرد
اینجا تمایز مهمی شکل می‌گیرد.
ادعای عزایزه در سال ۲۰۲۳ مشخصا درباره حماس بود. شواهد زندانی‌شدن دو خویشاوند به‌دلیل حمله‌ای که روایت‌های مختلف آن را به فتح یا جهاد اسلامی فلسطین مرتبط می‌کنند، به‌خودی‌خود ثابت نمی‌کند گفته او درباره حماس نادرست بوده است.
اما زمینه‌ای را تغییر می‌دهد که خوانندگان به‌طور معقول آن گفته را در آن می‌فهمند.
کسی که می‌خواند خویشاوندان کشته‌شده او هیچ ارتباطی با حماس نداشتند، ممکن است به‌راحتی برداشت کند اعضای خانواده کشته‌شده در حمله، هیچ دخالتی در تروریسم یا سازمان‌های مسلح فلسطینی نداشتند. پیشینه برادران الحلیسی نشان می‌دهد این برداشت گسترده‌تر نادرست می‌بود.
همچنین در منابع بررسی‌شده برای این مقاله، هیچ مدرک علنی تثبیت‌شده‌ای وجود ندارد که نشان دهد چرا خانه خانواده عزایزه در ۱۲ اکتبر ۲۰۲۳ هدف قرار گرفت. بنابراین حضور برادران الحلیسی نباید به‌عنوان اثبات هدف‌بودن آنها یا علت حمله معرفی شود. خود HonestReporting نیز می‌گوید دلیل تخریب خانه همچنان نامعلوم است.
این ملاحظه مهم است. اطلاعاتی هم که عزایزه حذف کرد اهمیت دارد.
بحثی گسترده‌تر درباره آنچه عزایزه تصمیم گرفت نشان ندهد
این کشف توجه بیشتری جلب کرده، زیرا عزایزه اخیرا موقعیت‌های دیگری را نیز شرح داده که در آنها اطلاعات عمدا پنهان شده بود.
عزایزه در مصاحبه‌ای طولانی در ۳ سپتامبر ۲۰۲۶ در پادکست «تقارب» احمد بیقاوی گفت از ضرب‌وشتم گروگان‌های اسرائیلی پس از انتقالشان به غزه در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ فیلم گرفته، اما تصاویر را منتشر نکرده است.
به روایت او، نگران بود اسرائیل از تصاویر برای شناسایی فلسطینیان حاضر در ویدئوها استفاده کند. چندین گزارش درباره مصاحبه، از عزایزه نقل کردند که نمی‌خواست به‌طور غیرمستقیم مسئول مرگ آن افراد باشد.
او همچنین فضایی را توصیف کرد که در آن خبرنگاران فلسطینی گاهی وقتی ساکنان غزه از حماس انتقاد می‌کردند، دوربین‌ها را به سمت دیگری می‌گرفتند.
در بخش دیگری از همان مصاحبه، عزایزه درباره گروهی از خبرنگاران به نام SMART صحبت کرد که به گفته او متعلق به حماس بود و خبرنگارانی از سراسر غزه را در بر می‌گرفت. HonestReporting بعدا گزارش‌های قدیمی‌تر فلسطینی را یافت که مرکز رسانه‌ای اسمارت در رفح و نقش آن در هماهنگی فعالیت‌های رسانه‌ای را مستند می‌کردند؛ هرچند ماهیت و دامنه دقیق کنترل حماس بر خبرنگاران همچنان به بررسی بیشتری نیاز دارد.
عزایزه با برخی پوشش‌های خبری پیرامون مصاحبه مخالفت کرده است. او در پاسخی در ۲۰ سپتامبر گفت اسرائیل و حامیانش حرف‌های او را تحریف کرده‌اند، بد ترجمه کرده‌اند و از زمینه خارج کرده‌اند.
چرا کشف پیشینه الحلیسی‌ها مهم است
بنابراین مسئله فراتر از این است که آیا عزایزه از نظر لفظی می‌توانست بگوید خویشاوندانش با حماس ارتباطی نداشتند.
روزنامه‌نگاری به زمینه نیز وابسته است.
وقتی منبعی به مخاطبان بین‌المللی می‌گوید خویشاوندان کشته‌شده در یک حمله ارتباطی با حماس نداشتند، اما نمی‌گوید دو نفر از آنها حدود ۲۵ سال از حبس ابد خود را برای یک حمله تروریستی مرگبار گذرانده بودند، اطلاعات حذف‌شده به‌طور اساسی داستانی را تغییر می‌دهد که خوانندگان باید بفهمند.
وقتی این موضوع در کنار توضیحات اخیر خود عزایزه درباره منتشرنکردن تصاویر، حفاظت از هویت افراد دخیل در آزار گروگان‌های اسرائیلی و کار در محیط رسانه‌ای‌ای قرار می‌گیرد که مطالب زیان‌بار سیاسی ممکن است در آن منتشر نشوند، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
هیچ‌یک از این واقعیت‌ها روشن نمی‌کند چرا خانه خانواده عزایزه در سال ۲۰۲۳ هدف حمله قرار گرفت. محکومیت دو عضو خانواده نیز مسئولیت را به دیگرانی که کنار آنها کشته شدند منتقل نمی‌کند.
اما نشان می‌دهند چرا ادعاهای برخاسته از محیط اطلاعاتی شدیدا کنترل‌شده در زمان جنگ به چیزی بیش از تکرار نیاز دارند. گاهی مهم‌ترین بخش یک داستان، جمله‌ای نادرست نیست.
واقعیتی است که بیرون از قاب مانده است.
