چرا یک سرباز سابق ارتش اسرائیل سلاحش را پس داد: «ارتش اسرائیل ما را در معرض خطر بزرگی قرار داد»
در ژانویه ۲۰۰۹، همزمان با پایان عملیات «سرب گداخته»، دنی بلکمن نزد فرمانده‌اش رفت و تفنگ M16 خود را به او تحویل داد.
فرمانده ابتدا از گرفتن آن خودداری کرد. برای تحویل سلاح نظامی رویه مشخصی وجود دارد: تفنگ باید به اسلحه‌خانه بازگردد، فرم‌ها امضا شود و نیروی ذخیره به طور رسمی از خدمت ترخیص شود. بلکمن می‌گوید در آن لحظه دیگر هیچ‌یک از این تشریفات برایش اهمیتی نداشت.
او گفت: «به او گفتم دیگر نمی‌توانم بخشی از این ماجرا باشم.»
بعد به سمت ماشینش رفت.
آنچه داستان او را غیرعادی می‌کند صرفاً ترک خدمت نیست، بلکه دلیل آن است. بلکمن مخالف جنگ نبود و نمی‌گفت اسرائیل بیش از حد از زور استفاده کرده است. پس از سال‌ها خدمت در ایست‌های بازرسی، عملیات بازداشت، زندان نظامی و دو جنگ، این گروهبان یکم سابق پیاده‌نظام ارتش اسرائیل به نتیجه‌ای کاملاً متفاوت رسیده بود: از نگاه او، اسرائیل از سربازان خودش می‌خواست خطرهایی را تحمل کنند که باید بر دوش دشمن گذاشته می‌شد.
او به Israel News Pulse گفت: «ارتش اسرائیل به خاطر ترس از تلفات جانبی غیرنظامیان، ما را در معرض خطر بزرگی قرار داد.»
بلکمن امروز ۴۱ ساله است و زندگی بسیار متفاوتی دارد. او ۱۹ سال است که زندگی کوچ‌نشینی دارد، هر چند سال یک بار در کشوری متفاوت پایگاه زندگی خود را برپا می‌کند و دائماً در سراسر جهان سفر می‌کند. او دارایی‌های فیزیکی و دیجیتال خود را مدیریت می‌کند و خود را «قصه‌گو و گردآورنده قصه» می‌نامد. همچنین در حال کار روی کتابی درباره برخی تجربه‌هایش در میانمار، لائوس، کامبوج، اسرائیل، مراکش و کشورهای دیگر است.
با این حال، جدالی که بیش از ۱۵ سال پیش با ارتش آغاز کرد هرگز واقعاً او را رها نکرد.
همه چیز از ایست‌های بازرسی شروع شد
بلکمن در نوامبر ۲۰۰۳ به خدمت فراخوانده شد و اوایل ۲۰۰۷ خدمت اجباری‌اش را به پایان رساند. در سال سوم خدمت به گروهبان دسته تبدیل شد و در نهایت با درجه گروهبان یکم از خدمت اجباری خارج شد و سپس به خدمت ذخیره ادامه داد.
بخش بزرگی از خدمت او در یهودا و سامره بود و برخی از نخستین تردیدهایش در همان ایست‌های بازرسی شکل گرفت.
او گفت: «نمی‌توانستم نبینم که ارتش اسرائیل نوجوان‌ها را - واقعیت این است که ۱۸ و ۱۹ ساله‌ها واقعاً نوجوان‌اند - در ایست‌های بازرسی روباز قرار می‌دهد، در حالی که هزاران عرب خصمانه دورشان هستند و ۲۴ ساعته تماس رو در رو وجود دارد. ما مثل هدف‌های آماده بودیم.»
او به یاد دارد که پیش از تیراندازی، یک روند مرحله‌ای به آنها آموزش داده می‌شد: هشدار شفاهی، شلیک هشدار و در نهایت شلیک به سمت پاها. توصیف‌های عمومی از رویه بازداشت مظنون در ارتش اسرائیل به طور کلی این توالی را تأیید می‌کند، هرچند مقررات رسمی میان تلاش برای بازداشت مظنون و واکنش به تهدید فوری و کشنده تفاوت می‌گذارد.
بلکمن می‌گوید این تفاوت به همان شکلی که در مقررات رسمی آمده، در دستورهای شفاهی که به او داده می‌شد مطرح نمی‌شد.
او گفت: «این روند بخشی از مقررات شفاهی بود و مشخص نمی‌کرد که بسته به نوع رویداد تغییر می‌کند.»
برای او، مسئله زمانی آشکارتر شد که سربازان با سنگ‌پرانی روبه‌رو می‌شدند. بلکمن می‌گوید دستور داشتند تا زمانی که سلاح گرم دیده نشده آتش نگشایند و این را نمونه‌ای از عدم توازنی می‌دانست که به باور او در حال گسترش بود.
او گفت: «دستور ما این بود که وقتی دشمن به سمت ما سنگ پرتاب می‌کند آتش نکنیم و فقط زمانی شلیک کنیم که سلاح گرم داشته باشد. مطمئن باشید رگبار سنگ هم می‌تواند یک انسان را بکشد.»
پرسشی که در ذهنش شکل می‌گرفت این نبود که آیا سربازان باید خویشتنداری کنند یا نه؛ پرسش این بود که برای اعمال این خویشتنداری باید چه مقدار خطر اضافی را بپذیرند.
درون نابلس، مسئله سخت‌تر شد
خدمت در ایست بازرسی یک چیز بود و عملیات بازداشت در محله‌های متراکم چیز دیگری.
بلکمن می‌گوید سربازان گاهی برای رسیدن به یک فرد خاص به عمق مناطق خصمانه فرستاده می‌شدند، بدون اینکه محله اطراف به عنوان بخشی از مشکل نظامی در نظر گرفته شود. هدف این بود که عملیات دقیق‌تر باشد، اما او به تدریج به این باور رسید که این روش در عمل سربازان را آسیب‌پذیرتر می‌کند.
او عملیات‌هایی را توصیف می‌کند که نیروها از محله‌های خصمانه عبور می‌کردند تا به یک هدف برسند، در حالی که محیط اطراف همچنان پرجمعیت و کنترل‌نشده بود. سرانجام، او شروع به سرپیچی از برخی دستورات کرد.
به گفته خودش، از گشت‌زنی در روستاهای خصمانه زمانی که هدف عملیاتی مشخصی نمی‌دید خودداری کرد و چند بار نیز از ورود به نابلس برای عملیات علیه افراد خاص بدون پاکسازی و تأمین منطقه اطراف سر باز زد.
این تصمیم‌ها برایش هزینه داشت. بلکمن می‌گوید به دلیل همین سرپیچی‌ها نزدیک به سه ماه را در زندان نظامی شماره ۶ در نزدیکی عتلیت گذراند.
او گفت: «هر دستوری که از اجرای آن سرپیچی کردم، تصمیمی است که تا امروز به آن افتخار می‌کنم.»
Israel News Pulse به طور مستقل سوابق انضباطی بلکمن را بررسی نکرده است، بنابراین زندان و جزئیات پیرامون آن به عنوان شهادت شخصی او ارائه می‌شود. با این حال، مسئله نظامی گسترده‌تر روشن‌تر است: عملیات نزدیک در محیط شهری خطر قابل توجهی برای سربازان ایجاد می‌کند. آنچه از اسناد عمومی قابل اثبات نیست، ادعای فرضی گسترده‌تر بلکمن است که اگر اسرائیل از روش‌های گسترده‌تر یا مخرب‌تر استفاده می‌کرد، سربازان مجروح یا کشته‌شده در چنین عملیات‌هایی حتماً زنده می‌ماندند.
با این حال، بلکمن این ارتباط را بدیهی می‌داند. از نگاه او، چیزی که اسرائیل «دقت» می‌نامد می‌تواند به انتقال خطر از غیرنظامیان به سربازانی تبدیل شود که باید شخصاً وارد محیط شوند.
لبنان، نارضایتی را به یک جهان‌بینی تبدیل کرد
جنگ دوم لبنان در سال ۲۰۰۶ این باور را عمیق‌تر کرد.
یگان اصلی بلکمن در طول جنگ در منطقه نابلس باقی ماند. با این حال، او می‌گوید تعداد اندکی از نیروهایی که پیش‌تر از چارچوب‌های دیگری آمده بودند همچنان زیر نظر فرماندهی منطقه‌ای بودند و به طور موقت به شمال منتقل شدند. بلکمن می‌گوید او یکی از آنها بود.
او از Israel News Pulse خواست نام یگان سابقش و جزئیات کار عملیاتی‌اش منتشر نشود.
بلکمن ناشناس نیست. او با انتشار نام، سن، درجه و سابقه‌اش در پیاده‌نظام موافقت کرده است. نگرانی او مشخص‌تر است: چون دائماً در جهان سفر می‌کند، از جمله در کشورهای عربی و اسلامی و کشورهایی که با اسرائیل روابط دیپلماتیک ندارند، نمی‌خواهد جزئیات شناسایی‌کننده از خدمت نظامی‌اش برایش خطر شخصی ایجاد کند.
آنچه حاضر است درباره‌اش صحبت کند، چیزهایی است که می‌گوید دیده است.
او می‌گوید کارش شامل شناسایی فعالیت دشمن و انتقال اطلاعات در زنجیره فرماندهی بود. به گفته او، مواضع و سلاح‌های حزب‌الله را در داخل یا اطراف ساختمان‌های غیرنظامی، از جمله ساختمان‌هایی که به عنوان درمانگاه محلی استفاده می‌شدند، دیده و مواردی را به یاد دارد که اهداف به دلیل نگرانی از تلفات غیرنظامی مورد حمله قرار نگرفتند.
وقتی درباره حملاتی که انجام نشد پرسیده شد، گفت: «چند مورد وجود داشت.»
از آنجا که بلکمن نمی‌خواهد مکان‌ها، تاریخ‌ها یا واحدها را افشا کند، Israel News Pulse نمی‌تواند آن موارد مشخص را مستقلاً تأیید کند. اما پدیده کلی‌تر در میدان جنگ مستند شده است.
تحقیق Human Rights Watch درباره جنگ ۲۰۰۶ موارد مشخصی را یافت که حزب‌الله سلاح‌ها را در داخل یا اطراف ساختمان‌های غیرنظامی نگهداری کرده بود. این تحقیق همچنین شلیک از مناطق مسکونی و نزدیکی مواضع سازمان ملل را در برخی موارد ثبت کرد. در عین حال، همان تحقیق ادعاهای کلی مبنی بر اینکه حزب‌الله به طور معمول از داخل روستاهای مسکونی جنوب لبنان فعالیت می‌کرد را رد کرد و نتیجه گرفت بخش زیادی از شلیک‌های راکتی مورد بررسی از مزارع، باغ‌ها و دره‌های اطراف صورت می‌گرفت.
این تفاوت در ثبت تاریخی مهم است. اما برای بلکمن در آن زمان اهمیت کمتری داشت.
او گفت: «به ما گفته می‌شد آتش نکنیم و در جایمان بمانیم تا از تلفات جانبی جلوگیری شود.»
از نگاه او، لبنان ایده‌ای را که از زمان ایست‌های بازرسی شکل گرفته بود به یک نتیجه روشن تبدیل کرد: سیاست نظامی اسرائیل از سربازان می‌خواهد خطر بیشتری را بپذیرند تا خطر برای مردم در سمت دشمن کمتر شود.
اما قضاوت رسمی درباره لبنان با قضاوت بلکمن یکسان نبود
بلکمن از جنگ دوم لبنان با این باور بیرون آمد که سربازان اسرائیلی توانایی بیشتری برای ادامه عملیات داشتند اما رهبری سیاسی و نظامی مانعشان شد.
سال‌ها بعد، کمیسیون وینوگراد نتیجه‌ای پیچیده‌تر ارائه کرد.
این کمیسیون به شدت از رهبری سیاسی انتقاد کرد، اما نگفت ارتش اسرائیل در میدان پیروز شده و فقط از بالا مانع پیروزی‌اش شده‌اند. کمیسیون جنگ را «فرصتی جدی از دست رفته» توصیف کرد، از شکست‌های مهم در فرماندهی عالی و نیروهای زمینی سخن گفت و نتیجه گرفت اسرائیل جنگ را بدون یک پیروزی نظامی روشن به پایان رسانده است.
بلکمن جنگ را از زاویه دیگری به یاد می‌آورد. او میان سربازانی که در میدان می‌دید و سیستمی که آنها را هدایت می‌کرد تفاوت می‌گذارد. به گفته او، اراده برای ادامه نبرد در سطوح پایین وجود داشت حتی وقتی جهت‌گیری راهبردی از بالا متفاوت بود.
سه سال بعد، این تفاوت اهمیت بیشتری پیدا کرد.
غزه شبیه فرصت دوم بود
عملیات «سرب گداخته» در دسامبر ۲۰۰۸ پس از افزایش حملات راکتی از غزه آغاز شد.
بلکمن وارد عملیات شد با این باور که اسرائیل سرانجام کاری را انجام می‌دهد که به نظر او در لبنان انجام نشده بود: شکست قاطع دشمن. او می‌گوید سربازان اطرافش هدف را نابودی حماس می‌دانستند و همچنین تصور می‌کردند آزادی گیلعاد شالیت بخشی از مأموریت است.
بلکمن گفت: «این جنگ در میدان از سوی کل زنجیره فرماندهی به عنوان نابودی حماس به ما معرفی شد. هر سرباز می‌دانست متوقف کردن آنها یعنی نابودی و شکست کاملشان.»
اسناد رسمی عمومی محدودتر بودند. اهداف اعلام‌شده اسرائیل بر توقف حملات راکتی، آسیب زدن به زیرساخت نظامی حماس و تغییر وضعیت امنیتی جنوب اسرائیل تمرکز داشتند. نابودی حماس به عنوان هدف اصلی رسمی ذکر نشده بود و آزادی شالیت نیز چنین جایگاهی نداشت.
فاصله میان چیزی که بلکمن می‌گوید سربازان تصور می‌کردند برای تحقق آن اعزام شده‌اند و مأموریتی که دولت علناً تعریف می‌کرد، بخش مهمی از داستان اوست.
وقتی اسرائیل پس از ۲۲ روز آتش‌بس یکجانبه اعلام کرد، حماس در قدرت باقی ماند و شالیت همچنان در اسارت بود.
برای بلکمن این صحنه آشنا بود.
او در توصیف دیدگاه خود گفت: «سه سال پس از آن بود که ارتش اسرائیل در میدان لبنان پیروز شد اما رهبری خودمان شکستش داد. همان موقع فهمیدم دیگر نمی‌توانم روح و زمانم را برای رهبری سیاسی و نظامی‌ای قربانی کنم که در هر قدم عقل را کنار می‌گذارد.»
این بار نارضایتی به بحث دیگری با فرماندهان ختم نشد. به تفنگ ختم شد.
M16 قرار بود جای دیگری تحویل داده شود
در پایان خدمت ذخیره، به گفته بلکمن، سلاح باید از طریق روند اداری معمول تحویل داده می‌شد. اما او مستقیم نزد فرمانده‌اش رفت و M16 را به او داد.
فرمانده ابتدا از گرفتن آن خودداری کرد و به روند رسمی اشاره کرد. بلکمن روشن کرد که در هر حال قصد رفتن دارد.
او گفت: «او تفنگ را گرفت چون انتخاب دیگری نداشت. فهمید که اگر نگیرد، من آن را روی زمین می‌گذارم و می‌روم حتی اگر به قیمت دستگیری‌ام تمام شود.»
بلکمن بعد به سمت ماشینش رفت.
به گفته او، فرمانده بعداً مدارک را از طرف او تکمیل کرد و یک پزشک نظامی نیز پس از آن تأیید کرد که دیگر برای خدمت مناسب نیست. او هرگز بازنگشت.
نه بازداشت نمایشی در کار بود و نه محکومیت زندان دیگری. جدایی آرام‌تر از این حرف‌ها بود، اما به همان اندازه نهایی.
برخی اطرافیان تصمیم او را ترک رفقا می‌دانستند. بلکمن می‌گوید به او خائن گفته شد، کسی که برادرانش را رها کرده است.
او گفت: «انگیزه من دقیقاً برعکس بود.»
از نگاه او، ادامه دادن یعنی پذیرش سیستمی که به باورش سربازان را در معرض خطر می‌گذاشت.
استدلال در نهایت فراتر از قواعد درگیری می‌رود
انتقاد بلکمن فقط درباره مقررات خاص در ایست‌های بازرسی یا زنجیره تأیید اهداف نیست. استدلال او بسیار گسترده‌تر است.
او باور دارد تلاش برای کاهش تلفات غیرنظامی می‌تواند جنگ‌ها را طولانی‌تر کند، رنج را برای همه طرف‌ها افزایش دهد و به دشمنانی که خویشتنداری را مانند جوامع غربی تفسیر نمی‌کنند پیام تردید بفرستد.
وقتی نخستین بار درباره قوانین جنگ از او پرسیده شد، دیدگاهش را بسیار صریح بیان کرد.
گفت: «در جنگ فقط یک قانون وجود دارد: پیروزی کامل بر دشمن.»
اگر این جمله تحت‌اللفظی گرفته شود، توصیف درستی از حقوق بین‌الملل نیست. قوانین درگیری مسلحانه وجود دارند، دولت‌ها و گروه‌های مسلح را ملزم می‌کنند و تکالیفی درباره تفکیک میان اهداف نظامی و غیرنظامی، تناسب و اقدامات احتیاطی برای حفاظت از غیرنظامیان وضع می‌کنند.
Israel News Pulse از بلکمن خواست منظورش را روشن کند.
توضیحش دقیق‌تر بود.
او گفت: «برای پیروزی باید بر اساس نظام ارزشی دشمن عمل کنیم، نه نظام ارزشی خودمان.»
بلکمن معتقد است دشمنان اسرائیل از حساسیت این کشور نسبت به تلفات جانبی آگاه‌اند و این انتظار را بخشی از استراتژی نظامی خود کرده‌اند. از نگاه او، خویشتنداری اسرائیلی نه به عنوان اخلاق، بلکه به عنوان بی‌میلی برای پیروزی تفسیر می‌شود.
او حتی فراتر رفت و گفت از دیدگاهی که به دشمن نسبت می‌دهد، هر رویکردی کمتر از «ویرانی کامل و جابه‌جایی جمعیت» نشانه تردید تلقی می‌شود.
این دیدگاه بلکمن است، نه معیار حقوقی عملیات نظامی اسرائیل.
حقوق بین‌الملل بشردوستانه فقط به این دلیل که دشمن آن را نقض کند از بین نمی‌رود. تعهدات یک طرف حتی وقتی طرف مقابل تعهدات خودش را زیر پا می‌گذارد همچنان پابرجاست. در عین حال، حقوق جنگ به اهمیت حفاظت از نیرو و ضرورت نظامی نیز توجه دارد. برای نمونه، هشدار قبلی پیش از حمله همیشه الزامی نیست اگر امنیت نیروی حمله‌کننده یا نیروهای دوست را به خطر بیندازد.
بنابراین بحث واقعی میان ارتشی که از سربازانش حفاظت می‌کند و ارتشی که از غیرنظامیان حفاظت می‌کند نیست. هر دو وظیفه و منفعت وجود دارد. اختلاف بر سر این است که برای حفاظت از یک طرف چه میزان خطر باید به طرف دیگر منتقل شود.
بلکمن معتقد است اسرائیل بارها این خط را در جای نادرستی ترسیم کرده است.
او این جهان‌بینی را با جمله‌ای از «بهشت گمشده» جان میلتون توصیف می‌کند: «شیطان سرافکنده ایستاد و دریافت که نیکی چه هولناک است.»
برای بلکمن، این جمله تمایزی اساسی را بیان می‌کند. از نگاه او، خوبی لزوماً به معنای مهربانی با دشمن یا خویشتنداری برای خود خویشتنداری نیست. گاهی، به باور او، شکست دادن چیزی که شر تلقی می‌شود نیازمند زور است نه سازش.
یک آمار، استدلال را پیچیده‌تر می‌کند
عملیات «سرب گداخته» همچنین واقعیتی به جا گذاشت که توضیح تلفات نظامی اسرائیل صرفاً با محدودیت‌های استفاده از زور را دشوار می‌کند.
دولت اسرائیل در گزارشی بعدی گفت نزدیک به نیمی از سربازان اسرائیلی کشته‌شده در عملیات بر اثر آتش اشتباهی خودی جان باختند.
این آمار استدلال بلکمن درباره مواجهه تاکتیکی را رد نمی‌کند، اما نشان می‌دهد یافتن علت ساده برای مرگ سربازان در میدان جنگ دشوار است.
سربازان می‌توانند بر اثر آتش دشمن، آتش خودی، شکست اطلاعاتی، تصمیم فرماندهی، ماهیت محیط شهری یا پیامد انتخاب‌های تاکتیکی‌ای کشته شوند که برای کاهش تلفات غیرنظامی طراحی شده‌اند. اینکه چه کسی در صورت اتخاذ راهبردی دیگر زنده می‌ماند خیلی سریع به یک فرض اثبات‌ناپذیر تبدیل می‌شود.
استدلال بلکمن بنابراین آماری نیست. از مجموعه تجربه‌هایی می‌آید که توصیف می‌کند: ایست‌های بازرسی، عملیات بازداشت، دستورهایی که رد کرد، زندان نظامی، لبنان، غزه و سرانجام تصمیم برای کنار گذاشتن حمل سلاح برای ارتش اسرائیل.
او هنوز معتقد است تصمیم درستی گرفته است.
وقتی پرسیده شد آیا همچنان بر آن ایستاده، گفت: «صد درصد.»
نمی‌خواهد به جای سربازان امروز حرف بزند
بیش از ۱۵ سال بعد، بلکمن می‌گوید باور دارد نیروهای ذخیره بیشتری شروع کرده‌اند پرسش‌هایی را مطرح کنند که خودش زمانی در یک اقلیت بسیار کوچک‌تر مطرح می‌کرد.
اینکه این تغییر تا چه حد قابل اندازه‌گیری است پرسش دیگری است. اما خود بحث آشکارا زنده است.
سربازان برای کاهش آسیب به غیرنظامیان طرف مقابل تا چه اندازه باید خطر اضافی بپذیرند؟ چه زمانی دقت به آسیب‌پذیری تبدیل می‌شود؟ و ارتش چگونه باید این تصمیم‌ها را بگیرد وقتی دشمن در محیط شهری پرجمعیت می‌جنگد؟
بلکمن پاسخ خودش را دارد.
اما وقتی از او خواسته شد همان پاسخ را به سربازان امروزی ارتش اسرائیل تعمیم دهد، مکث کرد.
او گفت: «نمی‌توانم به جای سربازان امروز حرف بزنم. من متعلق به دوران دیگری هستم. آنها پهپادهایی دارند که کاری را انجام می‌دهد که من با چشم و پاهایم انجام می‌دادم. من دیگر قدیمی شده‌ام.»
این به معنای آن نیست که او میدان جنگ امروز را امن‌تر می‌داند. برعکس. بلکمن معتقد است خطر برای سربازان اسرائیلی امروز بیشتر است، چون دشمنان اسرائیل در این سال‌ها قوی‌تر، باتجربه‌تر و مؤثرتر شده‌اند.
او این رشد را مستقیماً به چیزی پیوند می‌دهد که امتناع مکرر اسرائیل از دنبال کردن پیروزی‌های قاطع می‌داند.
او در پیام پیگیری به Israel News Pulse گفت: «با امتناع از پیروزی و پایان دادن به جنگ، فقط دشمنانمان را آموزش دادیم که ما را کارآمدتر بکشند.»
بلکمن حمله ۷ اکتبر را نیز تأییدی برای این استدلال می‌داند. در برداشت او، سال‌هایی که حماس و دیگر گروه‌های مسلح اجازه یافتند زنده بمانند، سازماندهی مجدد کنند و توانایی‌هایشان را تقویت کنند، سرانجام دشمنی بسیار خطرناک‌تر ساخت.
این نتیجه‌گیری بلکمن از وقایع است. اینکه خویشتنداری نظامی اسرائیل در گذشته تا چه حد در مقایسه با عوامل سیاسی، اطلاعاتی، راهبردی و منطقه‌ای دیگر به رشد توانایی‌های حماس کمک کرده، پرسشی بسیار گسترده‌تر است و نمی‌توان آن را تنها از تجربه بلکمن اثبات کرد.
پس از مصاحبه‌ای سرشار از قطعیت، یک مرز همچنان باقی ماند.
او حاضر نیست ادعا کند می‌داند سربازان امروز خودشان آنچه از آنها خواسته می‌شود را چگونه می‌بینند.
او گفت: «بیایید منتظر بمانیم و صدای خودشان را بشنویم.»
